آموزش نت های موسیقی – هر آنچه باید برای شروع بدانید

نت موسیقی چیست؟ آموزش نت های موسیقی

در این پست و ویدیو می خوام به آموزش نت های موسیقی بپردازم و نت های موسیقی رو با زبان خیلی ساده بهتون معرفی کنم، اشتباه نکنید، نمیخوام یه ” دو ر می فا سل لا سی ” ساده بگم و رد شم.

هدفم اینه که  افرادی که دانش موسیقی ندارن یا مبتدی هستن دید مناسبی نسبت به نت پیدا کنن تا در مراحل شیرین تر پیش رو مثل گام ها، مود ها و هارمونی در موسیقی کار راحت تری داشته باشن. (قراره اینارو هم با هم کار کنیم)

لطفا این پست رو  تو هر سن و مرحله ای از موسیقی که هستید از دست ندید و از اصطلاحاتی که تا به حال به گوشتون نخورده نترسید چون همشون خیلی ساده  قابل فهم هستن و به مرور زمان ملکه ذهن میشن 🙂

خیلی از مباحث رو به صورت عامیانه و خودمونی مطرح کردم که اگه فرصتی باشه به طور علمی و تخصصی تر راجع بهشون بحث می کنیم. و درآخر مطلب سوالایی که ممکنه تو ذهنتون باشه رو به صورت سوال و جواب مطرح کردم.

نت صداست، صدا چجوری ایجاد میشه

هر صدایی که نت هم شاملش میشه بر اثر به لرزش در اومدن یک جسم تولید میشه، این جسم می تونه قوطی نوشابه، شیشه پنجره، سیم گیتار، بلند گو کی بورد و حتی حنجره من و شما یا خواننده باشه. اون جسم هم با لرزش خودش مولکول های هوا رو به ارتعاش در میاره و صدا به گوش ما می رسه.

حالا چی میشه که ما به یه صدا می گیم نت موسیقی؟

اگه بخوام خیلی خلاصه بگم ما از این همه صدا هایی که میشه درست کرد یه تعدادی رو انتخاب می کنیم و بهشون می گیم نت.

برای درک بهتر و جواب قابل فهم تر یه اشاره ریز می کنیم به یکی از ویژگی های صدا به اسم ” بسامد” یا همون” فرکانس “ (قرار شد نترسید چون خیلی سادست) در واقع هر نتی که ما تو موسیقی باهاش سر و کار داریم “فرکانس” خودش رو داره.

فرکانس نت ها

هر جسمی که می لرزه و صدا رو تولید می کنه و همچنین خود صدا ” یه فرکانسی ” دارن. برای مثال سیم گیتار رو در نظر می گیریم. وقتی به سیم گیتار ضربه می زنیم سیم گیتار خیلی سریع  بالا و پایین میره که البته دیدنش با چشم شاید بعضی جا ها کار سختی باشه.

حالا اگه ما بیایم این رو حساب کنیم که توی هر ثانیه سیم گیتار چند بار نوسان می کنه بالا و پایین میره (به ساده ترین روش ممکن تعریفش کردم) در واقع فرکانس اون نتی رو که با گیتار به صدا در آوردیم، پیدا کردیم، مثلا  اگه سیم گیتار توی یه ثانیه ۴۴۰ بار بالا و پایین بره فرکانسش میشه ” ۴۴۰ هرتز “. (هرتز واحد فرکانس هست) تو موسیقی غربی به این صدایی که ما تولید کردیم و فرکانسش ۴۴۰ هرتز هست میگن نت ” لا “.

نکته: در ساز های مختلف این طور نیست که وقتی نتی رو به صدا در میارید فقط و فقط یک صدا با یک فرکانس تولید کنه بلکه فرکانس های فرعی و ضعیف تری هم تولید میشن که ما باهاشون فعلا کاری نداریم و بعدا به طور مفصّل بهشون می پردازیم.

آموزش نت های موسیقی

در جواب اینکه چرا این فرکانس رو انتخاب کردن و اسمش رو گذاشتن نت “لا”؟ و مثلا چرا نگفتن که به صدایی که فرکانسش ۴۳۵ هرتز هست بگیم نت “لا” باید بگیم که دلشون خواسته D: یعنی هیچ دلیل قابل توجهی نداشته، موسیقی دان ها ی دنیا همشون با هم قرار گذاشتن که صدایی که فرکانسش  ۴۴۰ هرتز باشه، بشه  نت ” لا” ، این نت رو انتخاب کردن و بقیه نت ها رو نسبت به فرکانس این نت “لا” انتخاب کردن.

اکتاو یک نت چیست؟

قبل از اینکه بریم جلو تر و بگیم نت های دیگه رو چجوری انتخاب کردن یه توضیحی راجع به اکتاو می دم که درکش هم خیلی سادست و فهمیدنش برای ادامه مطلب ضروریه. ما گفتیم که هر نتی یه فرکانسی داره و مثلا فرکانس نت “لا” ۴۴۰ هرتز هست.

حالا یه نکته جالب، اینکه توی این همه صدا هایی که وجود دارن و میشه با ساز زد، ما باز هم نت “لا” داریم، یعنی اینطوری نیست که ما فقط یه دونه نت “لا” داشته باشیم با فرکانس ۴۴۰ هرتز.

حالا منظور چیه؟ اگه ما از فرکانس ۴۴۰ هرتز شروع کنیم و همینطوری بریم بالا تر و بالاتر و همه صداهای ممکن رو به صدا دربیاریم، می بینیم که وقتی می رسیم به فرکانس ۸۸۰ هرتز (یعنی سیممون تو هر ثانیه ۸۸۰ بار بالا و پایین می شه) دوباره نت “لا” رو می شنویم، با این تفاوت که این نت “لا” که فرکانسش ۸۸۰ هرتزه نسبت به قبلی صداش زیر تره یا بخوام خیلی خودمونیش کنم جیغ تره، برای درک بهتر این قسمت حتما ویدیو رو ببینید.

اگه فرکانسمون رو کم هم بکنیم دوباره همین اتفاق می افته، اگه برسیم به فرکانس ۲۲۰ هرتز می بینیم بازم صدای همون نت “لا” رو می شنویم ولی این بار بم تر از قبل.

اکتاو نت ها

حالا اگه ما نت “لا” با فرکانس ۴۴۰ هرتز رو در نظر بگیریم و  نت “لا” یی که فرکانسش ۸۸۰ هست رو هم بزنیم یعنی این نت رو یک اکتاو بالا تر زدیم. با این حساب نت “لا” با فرکانس ۲۲۰ هرتز یک اکتاو پایین تره.

اکتاو، اکتاو بالا تر یا اکتاو پایین تر اصطلاحاتی هستن که تو موسیقی میشنویم. الان فهمیدیم که اکتاو هر نت ینی همون نت ولی زیر تر یا بم تر. هر سازی تو موسیقی می تونه چند تا اکتاو داشته باشه.

مثلا وقتی میگیم این ساز ۵ اکتاو داره یعنی از هر نت ۵ تا در اون ساز هست که زیر و بمی متفاوتی دارن. (در اینجا با نت لا مثال زدیم ولی همه نت ها اکتاو دارن)

اکتاو نت پیانو

نکته: فرکانس هر نتی رو رو که دو برابر کنید می رسید به یه اکتاو بالا تر (صدای زیر تو و جیغ تر) و فرکانس هر نتی رو که نصف کنید می رسید به یه اکتاو پایین تر (صدای بم تر)

تا اینجا به این نتیجه میرسیم که همه صدا هایی که وجود دارن یه فرکانس دارن، حالا ما از این همه صدا، یه تعدادی رو انتخاب می کنیم و این ها میشن نت های ما در موسیقی.

ما نت “لا” رو صدایی انتخاب کردیم که بسامدش ۴۴۰ هرتز هست و بقیه نت ها رو هم با توجه به همین نت انتخاب می کنیم که در ادامه بهش می پردازیم.

حالا قضیه خیلی ساده تر شد و داریم به آخرای راه نزدیک می شیم 🙂

دو ر می فا سل لا سی

بگذارید همین جا این چیزی که تو ذهن همه جا افتاده که نت های ما فقط و فقط “دو ر می فا سل لا سی” هستن رو تمومش کنم. نه خیر. ما تو موسیقی غربی ۱۲ تا نت داریم. یعنی علاوه بر “دو ر می فا سل لا سی” ۵ تا نت دیگه هم هستن که اسماشون هم خیلی راحته.

۱۲ نت موسیقی

تا اینجا ما یه نت “لا” داریم که فرکانسش ۴۴۰ هرتزه و میخایم بقیه نت هامون رو هم انتخاب کنیم. میایم دو تا نت “لا” که با هم یک اکتاو فاصله دارن مثلا “لا” که فرکانسش ۴۴۰ هست و نت “لا” با فرکانس ۸۸۰ هرتز رو انتخاب می کنیم.

با این کار می دونیم بین این دو تا نت “لا” هر فرکانسی که انتخاب کنیم یه صدای جدید هستش. موسیقی دان های غربی اومدن فاصله بین این دو تا نت “لا”، ۱۱ تا نت دیگه هم انتخاب کردن و به این ترتیب سیستم ۱۲ نتی که امروزه تو موسیقی رایج هستش به دست اومده.

12 نت موسیقی

با این حساب ما در هر اکتاو ۱۲ تا نت  داریم. برای مثال اگه نت “سی” رو انتخاب کنیم و بعد یک نت “سی” که یک اکتاو بالا تر هست بین این دو تا نت “سی” ۱۱ تا نت دیگه هستن که با خود “سی” میشن ۱۲ تا نت.

اکتاو پیانو

اکتاو ها روی پیانو یا کی بورد

از این ۱۲ نت، ما ” دو ر می فا سل لا سی” رو بلدیم و به گوشمون خوردن، پس بذارید ببینیم کدوم شماره های بالا هستن.

دو ر می فا سل لا سی

فاصله بین نت ها (نیم پرده و پرده)

بعدا به طور مفصل راجع بهشون حرف می زنیم ولی فعلا این رو بدونید که توی این ۱۲ تا نت هر نت با نت بعدی و قبلیش “نیم پرده” فاصله داره مثلا نت ۵ نیم پرده از نت ۴ بالا تره، یا نت ۹ نیم پرده از نت ۱۰ پایین تره، ویا این که نت ۴ دو تا نیم پرده از نت ۲ بالا تره (اینجا به جای دو تا نیم پرده می تونیم بگیم یه پرده)

نیم پرده موسیقی

نیم پرده روی پیانو

فاصله نیم پرده ای روی پیانو و کی بورد در واقع همون نت های مجاور هست

فاصله نیم پرده ای روی گیتار

فاصله نیم پرده ای روی گیتار

یک نکته مهم، فاصله بین نت ها رو همینجا یک برا برای همیشه یاد بگیرید

اینجا باید یکم از مغزتون استفاده کنید برای حفظ کردن فاصله بین این ۷ تا نت که اسمشون رو بلدیم. کار فوق العاده راحتیه. اول دوباره یه نگاهی به شکل زیر بندازید.

دو ر می فا سل لا سی

با یه نگاه ساده می فهمید که بین دو تا نت “سی” و “دو” و همچنین بین دو تا نت “می” و “فا” فاصله نیم پرده ای هست، یعنی هیچ نت دیگه ای بینشون نیست، اما بین نت های دیگه مثلا از “لا” تا “سی”  یا مثلا از”ر” تا “می” دو تا نیم پرده یا بهتره بگیم یه پرده فاصلست یعنی بینشون نت دیگه ای هم وجود داره، برای درک بهترش به شکل زیر نگاه کنید:

فاصله نت ها در موسیقی

بازم تاکید می کنم تنبلی نکنید و این فاصله های راحت رو یه بار برای همیشه حفظ کنید. اگه فاصله بین این نت هارو حفظ باشید می تونید از هر جایی که خواستید شروع کنید به نوشتن ۱۲ نت و نام گذاریشون کنید.

نام گذاری همه نت ها

گفتیم که به هر دلیلی ۱۲ تا نت انتخاب شدن و اسم هفت تاشون هم “دو ر می فا سل لا سی” هست. اما ۵ تا نت دیگه هم هستن که برای نام گذاریشون از نت های نامبرده شده کمک می گیریم. در واقع ما از این ۱۲ تا نت، اسم ۷ تا رو بلدیم.

اینجا نباید دنبال دلیل و منطق بگردید چون این صرفا یه نام گذاریه، می تونست این طوری باشه که مثلا اسم نت ها رو به ترتیب از ۱ تا ۱۲ بذارن اصغر و اکبر و هاشم و جمشید و … اینا فقط اسم هستن.

برای اینکه بدونید که می تونیم از هر جایی بررسی ۱۲ تا نت رو شروع کنیم این دفعه از نت “دو” شروع می کنیم، یعنی اینجا از یه نت “دو” شروع می کنیم، ۱۱ تا نت دیگرو می نویسیم و دوباره میرسیم به نت “دو” این بار در یک اکتاو بالا تر.

فاصله یک پرده ای

برای ادامه کار به هر کردوم از ۱۲ نت یه عدد نسبت می دیم و قرار بود از نت “دو” شروع کنیم و با این حساب نت “دو” میشه نت ۱ ما.

نت ۱ = دو

نت ۲ = ؟

نت ۳ = ر

نت ۴ = ؟

نت ۵ = می

نت ۶ = فا

نت ۷ = ؟

نت ۸ = سل

نت ۹ = ؟

نت ۱۰ = لا

نت ۱۱ = ؟

نت ۱۲ = سی

نت ۱ اکتاو بعدی = دو

همون طور که می بینید های شماره ۲ و ۴ و ۷ و ۹ و ۱۱ همون ۵ نتی هستن که گفته شد برای نام گذاریشون از نت های دیگه کمک می گیریم.

در شکل زیر همه این نت های گفته شده رو روی پیانو نشون دادیم. دست بر قضا، “دو ر می فا سل لا سی” هر ۷ تاشون کلید های سفید رنگ روی پیانو هستند و ۵ تا نتی که بلد نیستیمشون کلید های مشکی رنگ هستن.

12 نت پیانو

مثلا نت شماره ۲ که بین “دو” و “ر” هست رو میخایم نام گذاری کنیم.

حالا میخام با دو واژه “دیز” (بخونید DIYEZ) و “بمٌل” (بخونید BEMOL) آشناتون کنم.

دیِز چیست ؟

“دیز” رو با علامت # نشون میدن، هر وقت اسم یه نت رو بیاریم و بعدش از واژه “دیز” استفاده کنیم، داریم به نتی اشاره می کنیم که نیم پرده بالا تر هست، مثلا وقتی می گیم “دو دیز” منظورمون نتی هستش که نیم پرده از نت “دو” بالا تره، یعنی اینجا نت دوم ما که قبلا اسم نداشت میشه نت “دو دیز”

دیز چیست ؟

بِمُل چیست ؟

“بمل” رو با علامت ♭ نشون میدن، هر وقت اسم یه نت رو بیاریم و بعدش از واژه بمل استفاده کنیم، داریم به نتی اشاره می کنیم که نیم پرده پایین تر هست، مثلا وقتی می گیم “ر بمل” منظورمون نتی هستش که نیم پرده از نت “ر” پایین تره، یعنی اینجا نت دوم ما که قبلا اسم نداشت و بهش گفتیم “دو دیز” می تونیم بهش “ر بمل” هم بگیم

بمل چیست ؟

با این حساب نت “دو دیز” و “ر بمل” یکی هستن و از هر جفتش می تونیم برای نت شماره دو مون که اسم نداشت استفاده کنیم. به همین ترتیب بقیه نت های بدون اسم رو هم نام گذاری می کنیم.

یه نکته اینکه بین دو تا نت “می” و “فا” و همچنین بین دو تا نت “سی” و “دو” نیم پرده فاصله هست، یعنی اگه بگیم نت “می دیز” یعنی به نتی اشاره کردیم که نیم پرده از “می” جلو تره و به نت “فا” اشاره کردیم و خب هیچ آدم عاقلی نمیاد کار رو برای خودش پیچیده کنه  و به جای “فا” بگه می دیز یا مثلا به جای نت “سی” بگه “دو بمل”

نام بقیه نت ها

اینم از نام گذاری نهایی این نت هامون:

نت ۱ = دو

نت ۲ = دو دیز یا ر بمل

نت ۳ = ر

نت ۴ = ر دیز یا می بمل

نت ۵ = می

نت ۶ = فا

نت ۷ = فا دیز یا سل بمل

نت ۸ = سل

نت ۹ = سل دیز یا لا بمل

نت ۱۰ = لا

نت ۱۱ = لا دیز یا سی بمل

نت ۱۲ = سی

نت ۱ اکتاو بعدی = دو

در مورد این که کجا ها از بمل و کجا ها از دیز برای نام بردن از نت های بمل و دیز دار استفاده می کنیم بعدا تو مبحث گام توضیح خواهم داد.

نکته ۱ : این ترتیب بالا و اینکه مثلا نت “می” و “فا” و همچنین دو تا نت “سی” و “دو” در مجاورت هم هستن رو باید بلد باشید که صد البته کاری نداره، نت های “می” و “فا” و دو تا نت “سی” و “دو” در مجاورت هم هستن و بینشون نت دیگه ای قرار نداره، بقیه جا ها بین هر دو تا نتی که در نظر بگیرید یه نت بمل/دیز دار وجود داره.

نکته ۲:  با توجه به نکته ۱، ترتیب نام گذاری و فاصله بین نت ها همیشه یکسانه و هیچکس نمی تونه تغییرش بده، مثلا نت “فا” همیشه نیم پرده بالا تر از “می” و نیم پرده پایین تر از “فا دیز” یا همون “سل بمٌل” هست. فرقی نمی کنه که از کجا نام گذاری رو شروع کنید، همیشه به همین اسم ها و همین ترتیب می رسید. الان می خواهیم یه نت دیگه مثلا نت “می” رو به عنوان نت شماره ۱ انتخاب کنیم.

دیز و بمل چیست ؟

در قدم بعدی آموزش نت های موسیقی می ریم سراغ یکی از سیم های گیتار که نت “می” هست و بقیه نت ها رو روی اون سیم نام گذاری می کنیم. نت های ۳ و ۵ و ۷ و ۱۰ و ۱۲ در شکل زیر نت های بمل/دیز دار هستن و می تونید خودتون خیلی راحت نام گذاریشون کنید.

نام گذاری نت های گیتار

دیدید که با در نظر گرفتن اینکه در هر اکتاو ۱۲ نت داریم و نت های “می” و “فا” و همچنین نت های “سی” و “دو” در مجاورت هم هستند، می تونیم فاصله بین نت ها و همچنین نت های “دیز” دار و “بمل” دار رو همیشه تو ذهنمون داشته باشیم.

در آینده به طور تخصصی تر راجع به نت های سیم های گیتار صحبت می کنم و آموزش می دم.

امیدوارم مطلب  آموزش نت های موسیقی براتون مفید بوده باشه، حتما تو کانال های تلگرام و آپارات و همچنین پیج اینستا عضو شید. این پست مقدمه ای هست برای شروع یاد گیری نت ها روی ساز های مختلف که قراره در موزیک فور لایف روی گیتار و کی بورد آموزش بدم. منتظر آموزش های بعدی باشید.

حالا که مقدمات رو یاد گرفتیم در پست و ویدیو بعدی شروع می کنیم به نت خوانی و نواختن نت ها.

اگه سوالی توی ذهنتون هست می تونید همینجا یا با کامنت گذاشتن زیر ویدیو ها مطرح کنید.

پرسش ها

سوال ۱ – وقتی به طور مثال می گیم که فرکانس ۴۴۰ هرتز نت “لا” هستش چه چیزی باعث میشه ما تو ساز های مختلف نت های “لا” رو به شکل های مختلفی بشنویم؟ مگه فرکانس همشون ۴۴۰ هرتز نیست؟

فرکانس، فقط یکی از ویژگی های صدا و نت های موسیقی هست که به ما میگه اون قسمت از ساز “چند بار در ثانیه نوسان می کنه” یا خودمونیش کنیم “بالا و پایین میشه”، موارد بسیار زیادی از جمله نوع مواد به کار رفته در ساز و … هستن که باعث میشن ما یک نت رو به شکل های مختلفی بشنویم.

سوال ۲- در مورد فرکانس یک نت، اگه ما مثلا یک نت گیتار رو خیلی محکم بزنیم یا خیلی آروم بزنیم، آیا فرکانسش تغییر می کنه؟

خیر، فرکانسی که یک سیم تولید می کنه مثلا در مورد سیم گیتار به عوامل طول، جنس، ضخامت و کشش سیم بستگی داره که بعدا بیشتر و با محاسبات فیزیک راجع بهشون حرف می زنیم. محکم یا آرام زدن نت ها باعث میشن ما صدای اون نت رو با صدای بلند یا آروم بشنویم.

مطالب مرتبط

۷ دیدگاه‌

  1. Vafa گفت:

    ممنون خستهدنباشید مفید والبته اموزنده

  2. Vafa گفت:

    عالی و ساده و تو مخ برو

  3. علی پور گفت:

    آقا فقط و فقط میتونم از صمیم قلب ازتون تشکر کنم بابت این آموزش دقیق و پرمحتوا ک درهای دنیای موسیقی ب روی من باز کردید و بگم خداوند پدر و مادرتون رو اگه درقید حیاتن حفظ کنه و الا بیامرزدتشون🙏

  4. hassan گفت:

    خیلی عالی بود
    مرسی

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *