آموزش نت خوانی – کسر میزان چیست ؟ (Time Signature)

در این قسمت از آموزش نت خوانی به قسمت شیرین و مهم کسر میزان می رسیم و می فهمیم کسر میزان چیست. مطالب این پست و ویدیو طوری تدوین شده که حتی اگه تا حالا اسم کسر میزان به گوشتون نخورده بتونید در زمانی کوتاه درک مناسبی از کسر میزان پیدا کنید.

قسمت های قبلی آموزش نت خوانی که برای درک این قسمت لازم هستن رو می تونید از اینجا ببینید. مثل همیشه یاداوری می کنم که ویدیو این آموزش رو هم ببینید.

میزان در موسیقی

در قسمت های قبلی فهمیدیم که خطوط میزان، خط موسیقی رو به قسمت های مساوی تقسیم می کنن که به هر قسمت می گیم یک میزان موسیقی. اینجا منظور از مساوی، برابر از نظر ارزش زمانی هست. یعنی هر میزان در یک قطعه موسیقی با میزان های دیگه همون قطعه ارزش زمانی یکسانی داره.

خط میزان

میزان موسیقی

مثلا هر میزان در قطعه موسیقی فرضی X ارزش زمانی برابر با ۴ نت سیاه داره. یا در قطعه موسیقی فرضی Y هر میزان ارزش زمانی برابر با ۶ نت چنگ داره.

کسر میزان ارزش زمانی هرمیزان و تاکید های هر میزان رو مشخص می کنه.

کسر میزان و ارزش زمانی هر میزان

کسر میزان مشخص می کنه هر میزان از یک قطعه چه ارزش زمانی داره.

به عبارت دیگه کسر میزان به ما میگه که هر میزان از یک قطعه موسیقی به اندازه چند تا از چه نتی ارزش زمانی داره.

کسر میزان در ابتدای هر قطعه موسیقی به صورت دو عدد، یکی بالا و یکی پایین نوشته میشه.

کسر میزان

روش خواندن کسر میزان

همونطور که گفتیم کسر میزان به ما میگه که هر میزان از یک قطعه موسیقی به اندازه چند تا از چه نتی ارزش زمانی داره.

در هر کسر میزان، عدد بالایی بیان کننده تعداد نت ها و عدد پایینی بیان کننده نوع این نت ها هست.

کسر میزان چیست

نکته: کسر میزان با کسر ریاضی زمین تا آسمون فرق داره. برای خواندن کسر میزان  ابتدا عدد بالایی رو به زبون میاریم، بعد حرف ” و ” و در ادامه عدد پایینی. مثلا کسر میزان پایین ” شش و هشت ” خونده میشه.

کسر میزان شش و هشت

از کجا بفهمیم چه نتی؟

عدد بالایی کسر میزان که به ما میگه چند تا کاملا قابل درکه اما تکلیف عدد پایینی که به ما میگه از چه نتی چیه؟ خیلی سادست.

اگه عدد پایینی ۱ باشه یعنی  نوع نت ما نت گرد هست.

اگه عدد پایینی ۲ باشه یعنی  نوع نت ما نت سفید هست.

اگه عدد پایینی ۴ باشه یعنی  نوع نت ما نت سیاه هست.

اگه عدد پایینی ۸ باشه یعنی  نوع نت ما نت چنگ هست.

اگه عدد پایینی ۱۶ باشه یعنی  نوع نت ما نت دولاچنگ هست.

و …

آموزش کسر میزان

می تونید اعداد گفته شده رو به خاطر بسپارید اما اگه بخواهیم دقیق تر و کلی تر به کسر میزان نگاه کنیم، برای اینکه بفهمیم چطور از اعداد پایینی به نوع نت می رسیم (می خواهیم مهندسی معکوس کنیم):

باید نت گرد رو تقسیم بر عدد پایینی کسر میزان کنیم تا به نوع نت یا همون واحد کسر میزانمون برسیم.

مثلا چرا عدد ۲ رو نت سفید در نظر می گیریم؟ اگه یک نت گرد رو به ۲ قسمت مساوی تقسیم کنیم هر قسمت ارزش زمانی برابر با یک نت سفید داره.

چرا عدد ۴  رو نت سیاه در نظر می گیریم؟ اگه یک نت گرد رو به ۴ قسمت مساوی تقسیم کنیم هر قسمت ارزش زمانی برابر با یک نت سیاه داره.

چرا عدد ۸  رو نت چنگ در نظر می گیریم؟ اگه یک نت گرد رو به ۸ قسمت مساوی تقسیم کنیم هر قسمت ارزش زمانی برابر با یک نت چنگ داره.

و …

حالا که فهمیدیم کسر میزان چیست برای درک بهتر کسر میزان آوردم. چند مثال زیر رایج ترین کسر میزان ها در کل موسیقی هستند و قسمت اعظم موسیقی (چه مدرن چه کلاسیک) با این کسر میزان ها نوشته شده:

کسر میزان چهار و چهار (۴ و ۴):

این کسر میزان پرکاربرد ترین کسر میزان در موسیقی -خصوصا موسیقی مدرن (پاپ، رپ، راک و …)- هست.

کسر میزان 4 و 4

هر میزان ۴ و ۴ به اندازه  ۴ نت سیاه ارزش زمانی داره. کسر میزان ۴ و ۴ رو با حرف C در ابتدای قطعات موسیقی هم نشون می دن.

کسر میزان c

کسر میزان شش و هست (۶ و ۸):

این کسر میزان هم -خصوصا در موسیقی ایرانی- بسیار پرکاربرد هست.

کسر میزان 6 و 8

هر میزان ۶ و ۸ به اندازه ۶ نت چنگ ارزش زمانی داره.

کسر میزان سه و چهار (۳ و ۴):

این کسر میزان هم در موسیقی کاربرد فراوانی دارد.

 کسر میزان 3 و 4

هر میزان ۳ و ۴ به اندازه ۳ نت سیاه ارزش زمانی داره.

کسر میزان دو و چهار (۲ و ۴):

این کسر میزان نسبت به سه کسر میزان قبلی کم کاربرد تر هست اما به طورکلی در موسیقی پر استفاده هست.

کسر میزان دو و چهار

هر میزان ۲ و ۴ به اندازه دو نت سیاه ارزش زمانی داره.

یک سوال مهم: بعضی کسر میزان ها ارزش زمانی یکسانی به هر میزان می دن پس چرا از هر دوشون استفاده می کنیم؟

مثلا کسر میزان  ۳ و ۴ با کسر میزان ۶ و ۸ رو در نظر بگیرید.

هر میزان از کسر میزان ۳ و ۴ به اندازه سه تا نت سیاه ارزش زمانی داره.

کسر میزان 3 و 4

هر میزان از کسر میزان ۶ و ۸ به اندازه ۶ نت چنگ ارزش زمانی داره.

کسر میزان 6 و 8

ممکنه پیش خودتون فکر کنید که ارزش زمانی ۳ تا نت سیاه با ارزش زمانی ۶ تا نت چنگ برابره. پس ما برای چی از دو تا کسر میزانی که هر دوشون ارزش زمانی یکسانی به هر میزان می دن استفاده می کنیم؟

برای پاسخ به  این سوال به جمله ای که در ابتدای این پست با رنگ آبی نوشتیم اشاره ای می کنم.

کسر میزان و تاکید ها در هر میزان

همونطور که گفتیم، کسر میزان علاوه بر تعیین ارزش زمانی هر میزان، مشخص می کنه که در هر میزان کدوم ضرب ها با تاکید بیشتری اجرا بشن. شاید بپرسید منظور از تاکید چیه؟ تاکید می تونه به سادگی بلند تر اجرا کردن یک نت باشه.

برای درک بهتر این قسمت حتما ویدیو ببینید.

مثلا اگه همون دو کسر میزان ۳ و ۴ و ۶ و ۸ رو در نظر بگیریم، در هر میزان از این دو ۳ تا نت سیاه یا ۶ تا نت چنگ جا میشه.

ما ۶ تا نت چنگ رو مطابق شکل های زیر در هر کدوم از این میزان ها قرار می دیم.

در میزان های ۳ و ۴، تا کید روی سه ضربی هست که مشاهده می کنید، مثلا این نت ها برای افزایش تاکید می تونن بلند تر از نت های دیگه به صدا در بیان.

تاکید در کسر میزان

در میزان های ۶ و ۸، تا کید روی دو  ضربی هست که مشاهده می کنید،این نت ها هم افزایش تاکید می تونن بلند تر از نت های دیگه به صدا در بیان.

تاکید در کسر میزان 6 و 8

اگه ویدیو رو ببینید کاملا متوجه می شید که این دو کسر میزان با این که میزان هایی از نظر زمانی مساوی میدن و من در هر دو میزان یک ملودی و آکورد می زنم، اما حس و حال متفاوتی در شنونده ایجاد می کنند.

نکته: می بینید که در میزان ۳ و ۴ نت های چنگ به صورت سه تا دسته دوتایی نوشته میشن در حالی که همون ۶ نت چنگ، در میزان ۶ و ۸ به صورت دو دسته سه تایی رسم شدن، این هم از یک تفاوت دیگه. ضمن اینکه نحوه شمارش نت ها هم در این دو کسر میزان تفاوت داره (در ویدیو توضیح دادم).

بعدا درباره تاکید ها در میزان پست های جداگانه می سازم.

کسر میزان های پیچیده تر

با اینکه بخش اعظم موسیقی امروز یکی از ۴ کسر میزان بالا رو داره اما این به این معنا نیست که کسر میزان های دیگه وجود ندارن یا اینکه از نظر موسیقایی کاربردی ندارن. بلکه کسر میزان هایی مثل ” ۷ و ۸ “، ” ۹ و ۸ ” و … در بسیاری از قطعات موسیقی به زیبایی هرچه تمام تر کار رفتن.

نکته ای که اینجا هست اینه که به کار بردن این کسر میزان ها به تجربه و مهارت زیادی نیاز داره. نکته مهم دیگه اینه که روشی که برای خواندن کسر میزان گفتیم برای خواندن هر کسر میزانی صدق می کنه.

چند نکته مهم درباره کسر میزان

  • وقتی میگیم که یک کسر میزان به اندازه X تا از نت Y ارزش زمانی داره، منظورمون نیست که هر میزان باید حتما با همون تعداد از همون نت پر بشه (اینطوری که نمیشه موسیقی :|)، بلکه قصدمون اینه ارزش زمانی میزان ها رو درک کنیم. حالا میشه در این میزان ها از نت های دلخواه، نت های نقطه دار، سکوت و یا خطوط اتحاد و اتصال استفاده کرد.
  • تاکید میزان ها “اجباری” نیست، همون طوری که هیچ جیزی در موسیقی اجباری نیست، اما تاکید ها در کسر میزان های متفاوت عموما روی ضرب های خاصی قرار می گیرن که بعدا بهش می پردازیم.
  • ممکنه در هر جایی از قطعه، کسر میزان تغییر کنه. در این صورت در اولین میزان از میزان هایی که در کسر میزان متفاوتی نوشته شدن علامت کسر میزان جدید نوشته میشه و هر جا که قرار باشه کسر میزان به حالت قبلی برگرده، دوباره کسر میزان قدیمی نوشته میشه.

تغییر کسر مزان

  • در صورتی که در قسمت تمپو قطعه موسیقیمون عدد تمپو نوشته شده باشه اما به نتی اشاره نشده باشه که بفهمیم این تمپو برای چه نتی هست، اینجا از عدد پایینی کسر میزان کمک می گیریم. عدد پایینی که به ما می گفت چه نتی؟ اینجا مشخص کننده نتی هست که تمپو براش نوشته شده. در این مثال عدد پایینی کسر میزان ۴ هست پس تمپو برای نت سیاه نوشته شده.

تمپو و کسر میزان

امیدوارم مطلب آموزش نت خوانی – کسر میزان چیست ؟ براتون مفید واقع شده باشه. اگه سوالی دارید در بخش کامنت ها مطرح کنید و در کانال های تلگرام و آپارات و همچنین پیج اینستا عضو شید و منتظر آموزش های بعدی باشید.

مطالب مرتبط

۲ دیدگاه‌

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *